Matematikte Sayı Sisteminin Ortaya Çıkışı

Matematikle ilgili elbette anlatılacak birçok şey var. Fakat bu konuda yalnızca, bugün kullanmış olduğumuz sayı sisteminin ortaya çıkışı hakkında tarihe kısa bir bakış yapacağız. Şaşırıp öğrenmeye hazırsanız yavaşça okumaya devam edebilirsiniz.

Roma Rakamları

Sayı sistemlerini ele almak için tahmin edilebileceği üzere Roma’ya bakıyoruz elbette, bugün de zaman zaman kullandığımız Roma rakamlarını düşünüyoruz. Romalılar ve Avrupa medeniyeti çok uzun yıllar Roma rakamlarını kullandı, lakin biz biliyoruz ki Roma rakamları matematiksel bir işlem yapmak için hem yetersiz, hem zayıf. Roma rakamlarının ilk handikapı ‘0’ ın olmayışı bir diğeri ise büyük sayıların yazımındaki zorluk.

Roma Rakamlarını hatırlamak adına şuraya bir fotoğraf bırakalım.

Roma Rakamları

İslâmiyet Öncesi Arap Rakamları

Batı’dan bir örnek rakam tablosu aldık şimdi ise biraz doğuya gidelim ve Arapların kullandığı sayı sistemine bakalım. Arapların kullanmış olduğu sayı sistemi Roma’nın sistemine göre bir tık daha kolay fakat şöyle bir durum var harfler rakam olarak kullanılıyor, yani bu dezavantaj avantajını götürebilir de diyebiliriz. Elbette burada da ‘0’ yok. Sıfır hakkında ayrıntılı bir anlatım yapmak için bir başka konuya ihtiyacımız var, sıradaki konumuzu da belirlemiş olduk.

İslâmiyet Öncesi Arap Rakamları

Hind Rakamları

Daha da Doğu’ya kayıyoruz ve bir de Hind rakamlarına göz atıyoruz yazımı en kolay olan fakat yine ‘0’ı olmayan bir sayı sistemi olarak düşünebiliriz. Burada Hind rakamlarının listesini göreceksiniz ve eminim şaşıracaksınız, ama buna hazırdınız konunun en başında hazır olduğunuzu söyleyerek okumaya devam ettiniz sonuçta değil mi? 🙂

Sayılar elbette insanlık tarihi kadar eskidir. Çentik şeklinde kullanılan daha sonra Antik Mısır medeniyeti ve daha birçok bulgu ve olgudan bahsetmek gerekir aslında, fakat biz yalnızca bugünkü sayı sisteminin ortaya çıktığından bahsediyoruz, meselenin derinliklerine inmiyoruz ve lafı da uzatmadan hemen açıklamalarımıza geçiyoruz.

Hind Rakamları

Latin Rakamları ve İcâdı

Hazır olduğunuz şaşkınlığın asıl kısmını şimdi harcayacak ve son derece şaşıracaksınız, çünkü bugün Latin rakamları olarak bildiğimiz bu rakamları, yani bu sayı sistemini Latinler icâd etmediler, evet evet konmuşlar üstüne diyebilirsiniz, icâd edenin kavmin varisleri neden sahip çıkmamışlar acaba diyeceğiniz gibi.

Biraz önce elbette fark etmiş olduğunuz ayrıntı vardı yukarıda. Heh eve İslâmiyetten önceki Arap rakamları demiştik orası. İslâmiyetten sonra Müslümanlar matematiksel ifadeleri kolaylaştırmak işlem yapabilmek için bugün Latin rakamları dediğimiz ondalık sayı sistemini icâd ettiler.

Latin rakamları olarak bildiğimiz Müslüman icâdı olan ve uzunca bir süre Arap rakamları olarak dünyanın büyük bölümünde kullanılan, günümüzde ise uluslararası bir nitelik taşıyan bu rakamları da yine Müslüman matematikçilerin icadı olan ‘0’la birlikte aşağıya bırakıyorum.

Latin Rakamları ve Günümüz sayıları

Tüm kafa karışıklıklarını son cümlelerle çözerek konumuzu noktalandıralım.

Arap dünyası Müslüman matematikçilerin icâd etmiş olduğu bu sayı sistemini bırakıp biraz önce bahsetmiş olduğumuz aslında Hind rakamları olan sayı sistemine 10.yüzyılda geçiş yapıyorlar. Avrupa medeniyeti uzunca bir süre Roma rakamlarını kullanmaya diretmiş olsa da kolaylığı görüyor ve Arap rakamları olarak bu sayı sistemini benimsiyor. Sözün kısası Araplar, Hind rakamlarını benimsemiş ve dünya; Hind rakamlarına, Arap rakamları demeyi tercih etmiş ve halen böyle söyleniyor. Avrupalılar, Arap rakamlarını benimsemiş ve dünya; Arap rakamlarına, Latin rakamları demeyi tercih etmiş ve halen böyle söyleniyor.

Son olarak bir karşılaştırma yapacak olursak:

1453 yılını;

  • Roma rakamlarıyla: MCDLIII
  • Eski Arap sistemiyle:
  • Müslüman sistemiyle: 1453

Tarih ile alakalı daha fazla bilgi için Tıklayınız…

İduk Bitig

Tarih, Bilim, Felsefe, Teknoloji, Spor ve daha aklınıza ne gelirse aradıklarınız artık İduk Bitig adresinde!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir